حكماء كه از قديم زمانى دانستن عالم تحاشى ندارند آن را از صفات ذات شمردند . و تحقيق در مطلب اين ستكه اراده از صفات ذات است و در عين اينكه از مراد منفك نيست لازمه آن قديم بودن عالم نميباشد ، زيرا اگر اراده را علم مطلق ( يعنى علم بفعل نه علم بصلاح فعل ) ميدانستيم و علم مطلق را سبب ايجاد فعل ميگفتيم اين محظور ( قديم بودن عالم ) لازم مىآمد . ولى اراده علم بصلاح است به اين معنى كه خداوند در ازل عالم است باينكه ايجاد فلان چيز در فلان وقت صلاح است پس همين علم سبب ايجاد آن چيز در آن وقت مىشود . بنابراين اراده از مراد منفك نيست زيرا مطابق آن اراده مراد واقع مىشود و به هيچ‌وجه تخلف‌پذير نيست و عالم نيز قديم نيست براى اينكه در آن وقتى كه خداوند صلاح دانسته ايجاد شده است ، مثل اينكه الان شما علم داريد كه فلان ساعت صلاح در حضور بدرس يا اشتغال بكسب است بنابراين شما الان اراده داريد در صورتى كه زمان صدور فعل هنوز نيامده است . بعبارت ديگر آنچه در افعال الهى تصور مىشود ايجاد فعل از روى علم بصلاح است و از اين معنى دو چيز استنباط مىشود يكى علم بصلاح كه عين ذات و قديم است و ديگر ايجاد بمعنى مصدرى ( يعنى آفريدن و موجود گردانيدن ) كه امر ربطى بين موجد ( بكسر جيم يعنى ايجادكننده ) و موجد ( بفتح جيم يعنى ايجاد شده ) بوده و حادث است و فعل عبارت از ايجاد بمعنى اسم مصدرى است - يعنى - آن چيزى كه از ايجاد بمعنى مصدرى حاصل مىشود كه عبارت از مخلوقات و موجودات باشد پس مراد از افعال حقتعالى مخلوقات او هستند كه باراده او ايجاد شده‌اند . و از ايجاد بمعنى مصدرى در اخبار بمشيت تعبير شده ، چنانچه در خبر است خلقت الاشياء بالمشية و خلقت المشية بنفسها - يعنى - موجودات بمشيت و ايجاد